ธนาคารทางตรง

ธนาคารทางตรง (อังกฤษ: direct bank; บางครั้งเรียกว่า ธนาคารไร้สาขา (อังกฤษ: branch-less bank) หรือ ธนาคารเสมือน (อังกฤษ: virtual bank)) เป็นธนาคารที่ให้บริการผ่านทางอินเทอร์เน็ต โปรแกรมประยุกต์สำหรับอุปกรณ์เคลื่อนที่ อีเมล และ/หรือ วิธีการอื่น ๆ ที่ผ่านอิเล็กทรอนิกส์เท่านั้น ซึ่งมักรวมถึงโทรศัพท์ แชตออนไลน์ และการรับฝากเช็คบนอุปกรณ์เคลื่อนที่ ธนาคารทางตรงจะไม่มีเครือข่ายสาขา อาจมีการเสนอการเข้าถึงเครือข่ายตัวแทนธนาคารอิสระ และอาจเปิดให้บริการผ่านเครื่องรับจ่ายเงินอัตโนมัติ (โดยมักผ่านทางพันธมิตรเครือข่ายระหว่างธนาคาร) และธนาคารทางไปรษณีย์ ธนาคารทางตรงช่วยลดต้นทุนในการบำรุงรักษาเครือข่ายสาขาพร้อมทั้งมอบความสะดวกให้แก่ลูกค้าที่ชอบเทคโนโลยีดิจิทัล ธนาคารทางตรงให้บริการบางส่วนแต่ไม่ใช่ทั้งหมดที่ธนาคารทางกายภาพให้บริการ^[1][2]

ธุรกรรมของธนาคารทางตรงจะดำเนินการทางออนไลน์ทั้งหมด ธนาคารทางตรงไม่เหมือนกับ "การธนาคารอิเล็กทรอนิกส์" ที่เป็นตัวเลือกบนอินเทอร์เน็ตของการให้บริการโดยธนาคารทั่วไป

ในสหรัฐอเมริกา ธนาคารทางตรงถูกกำหนดให้เป็นสถาบันแบบออนไลน์/ไร้สาขา ที่ได้รับกฎบัตรการธนาคารจากรัฐบาลกลาง โดยมีคณะกรรมการธนาคารกลางสหรัฐ สำนักงานควบคุมสกุลเงิน หรือ บรรษัทประกันเงินฝากของรัฐบาลกลาง (FDIC) เป็นหน่วยงานกำกับดูแลหลัก ธนาคารทางตรงหลายแห่งได้รับการประกันโดย FDIC และเสนอระดับการคุ้มครองเงินทุนของลูกค้าในระดับเดียวกับธนาคารปกติ ถึงแม้ว่าการตรวจสอบว่าความจริงของแต่ละธุรกรรมนั้นเป็นสิ่งสำคัญ^[3] ข้อมูลเมื่อ 2022^[update] ลูกค้าธนาคารในสหรัฐอเมริกาจำนวน 27% ใช้บริการธนาคารทางตรง (คือออนไลน์เท่านั้น)^[4]

ในสหรัฐอเมริกา ธนาคารทางตรงมีความแตกต่างอย่างชัดเจนจากนีโอแบงก์ ซึ่งเป็นผู้ให้บริการธนาคารเฉพาะทางออนไลน์ที่ไม่มีกฎบัตรธนาคารของรัฐบาลกลาง โดยให้บริการเพียงเว็บไซต์และอาศัยธนาคารพันธมิตรในการเก็บเงิน บ่อยครั้งที่ธนาคารพันธมิตรจะได้รับการยกเว้นเดอร์บิน ลูกค้าของนีโอแบงก์มักเป็นคนรุ่นใหม่ซึ่งไวต่อราคาค่าธรรมเนียมของธนาคารมากกว่า

ประเทศไทย

การดำเนินการเกี่ยวกับธนาคารทางตรงของไทย เริ่มขึ้นในปี พ.ศ. 2566 เมื่อธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เปิดรับฟังความเห็นต่อแนวทางการอนุญาตให้จัดตั้งธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา^[5] ซึ่งในเวลานั้นมีธนาคารไทยหลายแห่งสนใจในธุรกิจดังกล่าว^[6] หลังจากนั้นในวันที่ 4 มีนาคม พ.ศ. 2567 ราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่ประกาศกระทรวงการคลัง เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการขอใบอนุญาตและการออกใบอนุญาตประกอบธุรกิจนี้ โดย ธปท. เปิดรับคำขออนุญาตจัดตั้งธนาคารดังกล่าว ตั้งแต่วันที่ 20 มีนาคม ถึง 19 กันยายน พ.ศ. 2567^[7] โดยมีกลุ่มทุนยื่นขออนุญาตประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา จำนวน 5 กลุ่ม ได้แก่^[8]

1. บมจ.เอสซีบี เอกซ์ ร่วมกับกาเกาแบงก์ และวีแบงก์
2. กัลฟ์ ดีเวลลอปเมนท์, แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส (เอไอเอส), ธนาคารกรุงไทย และ ปตท. น้ำมันและการค้าปลีก (โออาร์)
3. วีจีไอ (ในเครือบีทีเอส กรุ๊ป โฮลดิ้งส์), ธนาคารกรุงเทพ, ซีกรุ๊ป, เครือสหพัฒน์ และไปรษณีย์ไทย
4. แอสเซนต์ มันนี และแอนท์ ไฟแนนเชียล เซอร์วิสเซส กรุ๊ป ในนามบริษัท เอซีเอ็ม โฮลดิ้ง จำกัด^[9][10]
5. ชัชวาลย์ เจียรวนนท์, ไลต์เน็ตกรุ๊ป และวีแล็ป

ต่อมาเมื่อวันที่ 19 มิถุนายน พ.ศ. 2568 ธปท. ได้ประกาศว่า พิชัย ชุณหวชิร รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังในขณะนั้น โดยคำแนะนำของ ธปท. ได้อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 9 แห่งพระราชบัญญัติธุรกิจสถาบันการเงิน พ.ศ. 2551 ประกอบกับข้อ 9 ของประกาศกระทรวงการคลังข้างต้น เห็นชอบให้กลุ่มทุนกลุ่มที่ 1, 2 และ 4 จัดตั้งธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา โดยผู้ที่ได้รับความเห็นชอบดังกล่าวจะต้องดำเนินการจัดตั้งบริษัทมหาชนจำกัด พร้อมปฏิบัติตามเงื่อนไขที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังกำหนด รวมถึงผ่านการประเมินความพร้อมจาก ธปท. ก่อนยื่นขอรับใบอนุญาตประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา และต้องเปิดดำเนินการภายใน 1 ปีนับแต่วันที่ได้รับความเห็นชอบ หรือเปิดดำเนินการภายในวันที่ 19 มิถุนายน พ.ศ. 2569^[11]

สองเดือนหลังประกาศดังกล่าว เอไอเอส (ซึ่งเป็นบริษัทในเครือของกัลฟ์ ดีเวลลอปเมนท์), ธนาคารกรุงไทย และโออาร์ ได้ร่วมกันจัดตั้งธนาคารคลิกซ์ จำกัด (มหาชน) เพื่อดำเนินธุรกิจธนาคารทางตรง^[12] ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2569 เอสซีบี เอกซ์ ได้จัดตั้งธนาคารแบงก์เอกซ์ จำกัด (มหาชน) เป็นบริษัทย่อยเพื่อดำเนินธุรกิจนี้เช่นกัน โดยเอสซีบี เอกซ์ ถือหุ้น 90%^[13] เดือนถัดมา ธปท. ผ่อนผันให้ผู้ประกอบธุรกิจธนาคารทางตรงสามารถเปิดดำเนินการได้ภายในสิ้นปี พ.ศ. 2569^[14]

ต่อมาเมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2569 ธปท. ได้ออกใบอนุญาตประกอบธุรกิจธนาคารทางตรงให้กับธนาคารคลิกซ์ ส่งผลให้ธนาคารคลิกซ์เป็นธนาคารทางตรงแห่งแรกในประเทศไทย^[15] โดยธนาคารคลิกซ์เปิดให้บริการเมื่อวันที่ 19 มิถุนายน ปีเดียวกัน^[16] ซึ่งเป็นวันครบรอบ 1 ปี นับตั้งแต่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังเห็นชอบให้จัดตั้งธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา

อ้างอิง