Overview
ภาษามาวรี เป็นหนึ่งในกลุ่มภาษาพอลินีเชียตะวันออก และเป็นภาษาของชาวมาวรี ซึ่งเป็นชนพื้นเมืองของแผ่นดินใหญ่ประเทศนิวซีแลนด์ ภาษามาวรีเป็นสมาชิกทางใต้สุดของตระกูลภาษาออสโตรนีเซียนและมีความเกี่ยวข้องกับภาษามาวรีหมู่เกาะคุก ภาษาตูอาโมตู และภาษาตาฮีตี พระราชบัญญัติภาษามาวรี ค.ศ. 1987 ได้ให้การรับรองภาษามาวรีเป็นหนึ่งในภาษาราชการของนิวซีแลนด์ ภาษามาวรีมีสำเนียงท้องถิ่น ก่อนการติดต่อกับชาวยุโรป ชาวมาวรีไม่มีภาษาเขียนหรืออักษร ปัจจุบันภาษามาวรีใช้อักษรละตินในการเขียน ซึ่งชาวมาวรีทางเหนือได้นำมาใช้และกำหนดมาตรฐานการสะกดคำโดยร่วมมือกับนักบวชโปรเตสแตนต์ชาวอังกฤษในศตวรรษที่ 19
| มาวรี | |
|---|---|
| Māori, te reo Māori | |
| ออกเสียง | [ˈmaːɔɾi] |
| ประเทศที่มีการพูด | นิวซีแลนด์ |
| ภูมิภาค | พอลินีเซีย |
| ชาติพันธุ์ | มาวรี |
ผู้พูด | 50,000 คน (พูดได้ดีและดีมาก) (2015)[1] 186,000 คน (รู้บางส่วน) (2018)[2] |
ออสโตรนีเซียน
| |
| ละติน (ชุดตัวอักษรมาวรี) อักษรเบรลล์มาวรี | |
| สถานภาพทางการ | |
ภาษาทางการของ | นิวซีแลนด์ |
| ผู้วางระเบียบ | Māori Language Commission |
| รหัสภาษา | |
| ISO 639-1 | mi |
| ISO 639-2 | mao (B) mri (T) |
| ISO 639-3 | mri |
| Glottolog | maor1246 |
| ELP | Māori |
| Glottopedia | Maori[3] |
| Linguasphere | 39-CAQ-a |
| IETF | mi-NZ |
 ภาษามาวรีได้รับการจัดให้เป็นภาษาในกลุ่มใกล้สูญหายอย่างแน่นอน (Definitely Endangered) โดย UNESCO ในหนังสือ Atlas of the World's Languages in Danger ฉบับปี ค.ศ. 2010 | |
ภาษามาวรี (อังกฤษ: Māori, ชื่อที่ผู้พูดใช้เรียกภาษาของตนเองคือ มาวรี: te reo Māori, [tɛ ɾɛɔ ˈmaːɔɾi] 'ภาษามาวรี' หรือย่อว่า te reo) เป็นหนึ่งในกลุ่มภาษาพอลินีเชียตะวันออก และเป็นภาษาของชาวมาวรี ซึ่งเป็นชนพื้นเมืองของแผ่นดินใหญ่ประเทศนิวซีแลนด์ ภาษามาวรีเป็นสมาชิกทางใต้สุดของตระกูลภาษาออสโตรนีเซียนและมีความเกี่ยวข้องกับภาษามาวรีหมู่เกาะคุก ภาษาตูอาโมตู และภาษาตาฮีตี พระราชบัญญัติภาษามาวรี ค.ศ. 1987 ได้ให้การรับรองภาษามาวรีเป็นหนึ่งในภาษาราชการของนิวซีแลนด์ ภาษามาวรีมีสำเนียงท้องถิ่น[4] ก่อนการติดต่อกับชาวยุโรป ชาวมาวรีไม่มีภาษาเขียนหรืออักษร[a] ปัจจุบันภาษามาวรีใช้อักษรละตินในการเขียน ซึ่งชาวมาวรีทางเหนือได้นำมาใช้และกำหนดมาตรฐานการสะกดคำโดยร่วมมือกับนักบวชโปรเตสแตนต์ชาวอังกฤษในศตวรรษที่ 19
ในช่วงครึ่งหลังของศตวรรษที่ 19 เด็กชาวยุโรปในพื้นที่ชนบทพูดภาษามาวรีกับเด็กชาวมาวรีด้วยกัน เป็นเรื่องปกติที่ผู้ปกครองที่มีตำแหน่งสูง เช่น เจ้าหน้าที่รัฐบาล จะใช้ภาษามาวรีในชุมชน[4][6] ภาษามาวรีเสื่อมถอยลงเนื่องจากการเพิ่มขึ้นของประชากรชาวยุโรปและนโยบายการศึกษาที่รัฐบาลกำหนด ในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 การใช้ภาษามาวรีถูกห้ามในสนามเด็กเล่นและห้องเรียนทั่วประเทศ จำนวนผู้พูดลดลงอย่างมากหลังปี 1945[7] แต่ในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 ได้เกิดขบวนการฟื้นฟูภาษามาวรี ซึ่งช่วยชะลอการลดลงของจำนวนผู้พูดภาษาได้ นอกจากนี้ ขบวนการประท้วงเพื่อสิทธิชาวมาวรีและการฟื้นฟูวัฒนธรรมมาวในคริสต์ทศวรรษ 1970 ยังทำให้สังคมตระหนักถึงความสำคัญของภาษามาวรีมากขึ้น และสนับสนุนการอนุรักษ์ภาษาอย่างกว้างขวางอีกด้วย[8]
หมายเหตุ
อ้างอิง
- ↑ "Ngā puna kōrero: Where Māori speak te reo – infographic". Statistics New Zealand. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 17 กุมภาพันธ์ 2021. สืบค้นเมื่อ 2 กันยายน 2017.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ "2018 Census totals by topic – national highlights (updated)". Statistics New Zealand. 30 เมษายน 2020. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 24 มกราคม 2022. สืบค้นเมื่อ 7 พฤษภาคม 2022.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ Glottopedia article on ภาษามาวรี.
- 1 2 "History of the Māori language". nzhistory.govt.nz (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 14 มีนาคม 2024.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ "'A Curious Document': Ta Moko as Evidence of Pre-European Textual Culture in New Zealand | NZETC". nzetc.victoria.ac.nz. สืบค้นเมื่อ 14 มีนาคม 2024.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ May, Stephen (6 ธันวาคม 2023). "OK (monolingual) boomer, you might be having your final moment in the sun". The Post. สืบค้นเมื่อ 28 มกราคม 2026.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ Ko Aotearoa tēnei: A report into claims concerning New Zealand law and policy affecting Māori culture and identity – Te taumata tuarua (PDF). Wellington, New Zealand: Waitangi Tribunal. 2011. ISBN 978-1-869563-01-1. Wai 262. ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 5 ตุลาคม 2021. สืบค้นเมื่อ 5 ตุลาคม 2021.
{{cite book}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ "Māori Language Issues – Te Taura Whiri i te Reo Māori – Māori Language Commission". 2 มกราคม 2002. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2 มกราคม 2002. สืบค้นเมื่อ 14 มีนาคม 2024.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)