ภาษาซาราเบกา

Overview

ภาษาซาราเบกา (Saraveca) หรือ ภาษาซาราย (Xaray) เป็นภาษาตระกูลอาราวะกันที่ปัจจุบันไม่มีผู้พูดแล้ว ครั้งหนึ่งเคยมีผู้พูดในประเทศโบลิเวียโดยชาวซาราเบ ภาษานี้เป็นที่รู้จักจากคำศัพท์ราว 400 คำและข้อความสั้น ๆ และมีความใกล้เคียงที่สุดกับภาษาปาเรซี ซึ่งพูดในบราซิล

ซาราเบกา
ซาราเบ, ชาราย
ประเทศที่มีการพูดโบลิเวีย
ภูมิภาคที่ราบลุ่มทางตะวันออก
ชาติพันธุ์ซาราเบ(กา)
สูญแล้วหลัง ค.ศ. 1962
อาราวะกัน
  • สายใต้ ?
    • ปาเรซี–ชิงกู
      • ปาเรซี
        • ซาราเบกา
รหัสภาษา
ISO 639-3sar
Glottologsara1331
ELPSaraveca

ภาษาซาราเบกา (Saraveca) หรือ ภาษาซาราย (Xaray)[1] เป็นภาษาตระกูลอาราวะกันที่ปัจจุบันไม่มีผู้พูดแล้ว ครั้งหนึ่งเคยมีผู้พูดในประเทศโบลิเวียโดยชาวซาราเบ ภาษานี้เป็นที่รู้จักจากคำศัพท์ราว 400 คำและข้อความสั้น ๆ และมีความใกล้เคียงที่สุดกับภาษาปาเรซี ซึ่งพูดในบราซิล

การจัดกลุ่ม

ในทางภาษาศาสตร์ ซาราเบกามีความใกล้เคียงที่สุดกับภาษาปาเรซีของบราซิลที่ยังมีผู้พูดอยู่[2] ความเชื่อมโยงของภาษานี้กับภาษาอื่น ๆ ในตระกูลภาษาอาราวะกันถูกค้นพบเป็นครั้งแรกโดยดาเนียล การ์ริสัน บรินตัน (ค.ศ. 1891)[3] ภาษานี้ค่อนข้างแตกต่างจากภาษาตระกูลอาราวะกันภาษาอื่น ๆ ที่พูดในโบลิเวีย[4]

การกระจายทางภูมิศาสตร์

ภาษานี้เคยใช้พูดกันบริเวณแม่น้ำเบร์เดในโบลิเวีย ซึ่ง "อยู่ใกล้มาก" กับชายแดนบราซิล[4] ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือมีภาษาวาราซู (ปาวเซร์นา) ในตระกูลภาษาตูปี ทางทิศตะวันตกมีภาษาเปานากาและภาษาไปโกเนกา ทางทิศใต้มีภาษากูรูมินากา ภาษากูรูกาเนกา และภาษาชีกีตาโน ส่วนทางทิศเหนือและทิศตะวันออกมีภาษาปาเรซีในตระกูลอาราวะกันและคาบิซี[2]

ประวัติ

ภายในปี ค.ศ. 1962 ชาวซาราเบส่วนใหญ่ได้เปลี่ยนไปพูดภาษาชีกีตาโนแล้ว[5] แม้ว่าพวกเขาจะกลมกลืนเข้ากับสังคมท้องถิ่นมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 18 ก็ตาม[4]

การบันทึกเอกสาร

เอกสารบันทึกเกี่ยวกับภาษาซาราเบกามีเพียงข้อความ "สั้นมาก" ที่บันทึกโดยฮิว เว็ดเดลล์และตีพิมพ์ใน ค.ศ. 1851 รายการคำศัพท์ 23 คำที่บันทึกโดยอัลซีด ดอร์บิญี (ค.ศ. 1839)[2] และคำศัพท์กับวลีราว 400 คำที่รวบรวมโดยฌอร์ฌ เดอ เครกี-มงฟอร์และปอล รีเว (ค.ศ. 1913) รวมถึงเอกสารที่ไม่ได้ตีพิมพ์ ซึ่งรวมทั้งที่รวบรวมโดยโยฮัน นัทเทอเรอร์ (152 คำ) และฟุส (25 คำ)[4]

คำศัพท์

ตัวเลข

มีการกล่าวว่านี่เป็นภาษาเดียวที่มีระบบเลขซึ่งใช้ฐานห้าเพียงอย่างเดียว[6][7]

ตัวเลขในภาษาซาราเบกา[2]
ตัวเลข ภาษาซาราเบกา
หนึ่ง atia
สอง iñama
สาม anahama
สี่ azarakapa
ห้า ara-piaiče
สิบ iñama no-kaxixi[a]
ยี่สิบห้า arapiaiče no-kaxixi[b]

ตามดอร์บิญี ตัวเลขบางตัวเหล่านี้ตรงกับคำที่ใช้เรียกนิ้วมือ:[2]

คำเรียกนิ้วมือในภาษาซาราเบกา[2]
ความหมาย ภาษาซาราเบกา
นิ้วโป้ง atia
นิ้วชี้ iñama
นิ้วกลาง anahama
นิ้วนาง azarakapa
นิ้วก้อย ara-piaiče

เขายังให้อีกคำหนึ่งสำหรับ 'นิ้วโป้ง' ด้วย คือ nu-kaxi-axi-če[2]

ข้อความตัวอย่าง

ข้อความภาษาซาราเบกาที่เว็ดเดลล์รวบรวมไว้แสดงไว้ด้านล่างนี้ พร้อมกับการไล่เรียงความหมายทีละคำโดยเครกี-มงฟอร์และรีเว (ค.ศ. 1913)[2]

Nu-bīīm

หัวใจของฉัน

n-ĭča

ฉัน-ให้

umadea

 

taneštupa

ของพระเจ้า

evareūri

ในพระนาม

Nu-bīīm n-ĭča umadea taneštupa evareūri

หัวใจของฉัน ฉัน-ให้ {} ของพระเจ้า {ในพระนาม}

'ฉันขอฝากหัวใจของฉันไว้กับท่านในพระนามของผู้ทรงมหิทธิฤทธิ์'

Naatro

ฉัน

kinhabe-sāri

ไม่มีความสุข

mačakūa

คน

kāna

 

ntimamūne

 

Naatro kinhabe-sāri mačakūa kāna ntimamūne

ฉัน ไม่มีความสุข คน {} {}

'ฉันไม่มีความสุข และไม่มีใครสงสารฉันเลย'

Tapičako

 

naneštupa

พระเจ้า

eda-iāre

ยิ่งใหญ่

menadīi

สำหรับ-ฉัน(?)

Tapičako naneštupa eda-iāre menadīi

{} พระเจ้า ยิ่งใหญ่ สำหรับ-ฉัน(?)

'กระนั้นพระเจ้าก็ยิ่งใหญ่สำหรับฉัน'

หมายเหตุ

  1. แปลตรงตัวว่า 'สองมือ'
  2. แปลตรงตัวว่า 'ห้ามือ'

อ้างอิง

  1. Godoy, Gustavo; Balykova, Kristina (2023-11-30). "Multilingual Pantanal and its decay". Tipití: Journal of the Society for the Anthropology of Lowland South America (ภาษาอังกฤษ). 19 (2): 272–293. doi:10.70845/2572-3626.1362. ISSN 2572-3626.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 de Créqui-Montfort, G.; Rivet, P. (1913). "Linguistique Bolivienne. La Langue Saraveka". Journal de la Société des américanistes. 10: 497–540. ISSN 0037-9174.
  3. Brinton, Daniel Garrison (1901). The American race: a linguistic classification and ethnographic description of the native tribes of North and South America. University of California Libraries. Philadelphia, D. McKay.
  4. 1 2 3 4 Danielsen, Swintha (มกราคม 2013). "Evaluating historical data (wordlists) in the case of bolivian extinct languages". STUF - Language Typology and Universals. 66 (3). doi:10.1524/stuf.2013.0014. ISSN 2196-7148.{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  5. ภาษาซาราเบกา ที่ Ethnologue (17th ed., 2013)
  6. "Numerals and numeral systems | Examples & Symbols | Britannica". www.britannica.com (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2025-01-01.
  7. Wells, David (1997). The Penguin Dictionary of Curious and Interesting Numbers. Penguin UK. น. 60. ISBN 978-0-14-026149-3.