ติรุปติ

ติรุปติ
นคร
เวงกเฏศวรเทวาลัย, วงเวียนอาลีปีรีครุฑ, มหาวิทยาลัยศรีเวงกเฏศวร, ท่าอากาศยานนานาชาติติรุปติ, เขาติรุมลา, ทิวนครติรุปติยามค่ำคืน, FOXLINK ที่ APIIC EMC ติรุปติ
สมญา:  เมืองหลวงทางจิตวิญญาณของอานธรประเทศ,ปูชนียนคร,"นครแห่งศรัทธา"
ติรุปติ แสดงแผนที่รัฐอานธรประเทศ ติรุปติ แสดงแผนที่ประเทศอินเดีย ติรุปติ แสดงแผนที่ทวีปเอเชีย
พิกัด: 13°39′N 79°25′E / 13.65°N 79.42°E / 13.65; 79.42
ประเทศ	อินเดีย
รัฐ	อานธรประเทศ
ภาค	รายลสีมา
อำเภอ	ติรุปติ
สถาปนา	24 กุมภาพันธ์ 1130
ได้รับสถานะเทศบาล	1 เมษายน 1886
ได้รับสถานะรัฐบาลท้องถิ่น	2 มีนาคม 2007
ผู้ก่อตั้ง	ศรีรามานุชาจารยะ
ตั้งชื่อจาก	เวงกเฏศวร
ตำบล	50
การปกครอง
• ประเภท	สภาเทศบาล
• องค์กร	เทศบาลติรุปติ, องค์การพัฒนานครติรุปติ(TUDA)
• นายกเทศบาล	บี. อาร์. สิริศะ ยาฑวะ[1] (YSRCP)
พื้นที่ [2]
• นคร	30.01 ตร.กม. (11.59 ตร.ไมล์)
ประชากร  (2011)
• นคร	295,323 คน
• อันดับ	ที่ 9 (ในรัฐ)
• ความหนาแน่น	9,800 คน/ตร.กม. (25,000 คน/ตร.ไมล์)
• ปริมณฑล [3]	1,004,615 คน
เดมะนิม	Tirupatian, Tirupatollu
เขตเวลา	UTC+5:30 (IST)
PIN	517501 (Tirupati city)
รหัสพื้นที่	+91–0877
รหัสภูมิศาสตร์	UN/LOCODE IN TIR[4]
Vehicle registration	Old:AP-03,AP-39,New:AP-40 (from 2023)[5]
เว็บไซต์	tirupati.cdma.ap.gov.in

ติรุปติ (เตลูกู: తిరుపతి; Tirupati, /ˈtɪrʊpɒtɪ/ ^ⓘ) เป็นนครในรัฐอานธรประเทศ ประเทศอินเดีย ศูนย์กลางการปกครองของอำเภอติรุปติ ที่ตั้งของติรุมาลาเวงกเฏศวรเทวาลัยซึ่งเป็นศาสนสถานสำคัญในศาสนาฮินดู^[6] ติรุปติเป็นหนึ่งในแปด สวยัมวยักตะเกษตร ซึ่งบูชาพระวิษณุ ติรุปติเป็นศูนย์กลางการปกครองของมณฑลปกครองต่าง ๆ คือมณฑลติรุปติเขตนคร, มณฑลติรุปติเขตชนบท และเขตภาษีติรุปติ^[7]

ติรุปติเป็นกระจุกนครที่มีประชากรมากเป็นอันดับเจ็ดของรัฐด้วยประชากร 459,985 คนในปี 2011^[3] ในแง่ของเขตนครอย่างเดียว ตามสำมะโนปี 2011 ประชากรของติรุปติอยู่ที่ 287,035 คน ถือเป็นนครที่มีประชากรมากสุดอันดับเก้าของรัฐ^[3] และอันดับสองของพื้นที่รายาลสีมา เป็นรองเพียงนครกุรนูล ในปี 2012–2013 กระทรวงการท่องเที่ยวของอินเดียประกาศให้ติรุปติเป็น "นครมรดกที่ดีที่สุด"^[8] และยังเป็นหนึ่งในนครที่รัฐบาลอินเดียเลือกพัฒนาภายใต้โครงการสมาร์ตซิตี

ชื่อของนครติรุปติประกอบด้วยคำภาษาทราวิฑ คือ ติรุ แปลว่า เป็นที่สักการะหรือทรงเกียรติ และ ปติ แปลว่าที่ประทับ^[9][10][11] ในอดีต ติรุปติเคยถูกเรียกว่า ปุษปมณฑป (Pushpa-mandapa) ดังที่ปรากฏในอาจารยหฤทยัม (Acharya-Hridayam, ศตวรรษที่ 13)^[12]

อ้างอิง