 | แนวปฏิบัตินี้เป็นส่วนหนึ่งของคู่มือการเขียนในวิกิพีเดียภาษาไทย นั่นเป็นมาตรฐานที่ยอมรับกันโดยทั่วไปที่บรรณาธิการควรพยายามปฏิบัติตาม แม้ว่าจะได้รับการปฏิบัติอย่างดีที่สุดโดยใช้สามัญสำนึก และอาจมีข้อยกเว้นเป็นครั้งคราว การแก้ไข "สาระสำคัญ" ใด ๆ ในหน้านี้ควรสะท้อนถึงความเห็นพ้อง หากมีข้อสงสัยให้พูดคุยกันก่อนในหน้าพูดคุย |
| คู่มือการเขียน |
|---|
การสร้างลิงก์ ผ่านการเชื่อมโยงหลายมิติหรือไฮเปอร์ลิงก์ เป็นส่วนเด่นของวิกิพีเดีย ที่รวบรวมลิงก์ภายในเข้าด้วยกัน ให้เชื่อมโยงถึงกันทั้งหมด ส่วนการเชื่อมโยงข้ามโครงการ จะเชื่อมโยงโครงการอื่นเข้ามา เช่น วิกิซอร์ซ วิกิพจนานุกรม และวิกิพีเดียภาษาอื่น และการเชื่อมโยงลิงก์ภายนอก เชื่อมโยงวิกิพีเดียกับเวิลด์ไวด์เวบ
การสร้างลิงก์ที่เหมาะสมเป็นวิธีที่จะระบุตำแหน่งในและนอกโครงการที่จะช่วยให้ผู้อ่านสามารถเข้าใจเนื้อหาเพิ่มเติมได้ง่าย เมื่อเขียนหรือแก้ไขบทความวิกิพีเดีย สิ่งสำคัญที่ต้องพิจารณา ไม่เพียงว่าจะนำอะไรใส่ลงในบทความ แต่การสร้างลิงก์ที่ช่วยให้ผู้อ่านได้ข้อมูลที่สัมพันธ์กัน เช่นเดียวกับหน้าอื่น ๆ ก็ควรมีลิงก์เชื่อมโยงสู่บทความ สิ่งที่ควรเอาใจใส่คือควรหลีกเลี่ยง การทำลิงก์มากเกินไป และ การทำลิงก์น้อยเกินไป จากคำอธิบายดังกล่าวด้านล่าง
หน้านี้เป็นแนวทางว่าควรทำลิงก์และไม่ควรทำลิงก์ใดบ้าง
หลักการทั่วไป
วิกิพีเดียมีพื้นฐานมาจากไฮเปอร์เท็กซ์ (hypertext) โดยมีเป้าหมายเพื่อ "สร้างเครือข่ายเว็บ" เพื่อช่วยให้ผู้อ่านเข้าถึงข้อมูลที่เกี่ยวข้องบนหน้าวิกิพีเดียอื่น ๆ ได้อย่างง่ายดาย หน้าที่มีการกดลิงก์เรียกว่า "หน้าต้นทาง" ส่วนหน้าปลายทางที่ลิงก์เชื่อมโยงไปเรียกว่า "หน้าเป้าหมาย"
ในการเพิ่มหรือลบลิงก์ ให้พิจารณาตำแหน่งของบทความนั้นในโครงสร้างขององค์ความรู้ ลิงก์ภายในจะช่วยเพิ่มความเชื่อมโยงและประโยชน์ของวิกิพีเดีย ช่วยให้ผู้อ่านสามารถทำความเข้าใจในหัวข้อนั้น ๆ ได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้นผ่านการเข้าถึงบทความอื่นที่เกี่ยวข้องได้อย่างสะดวก ให้ลองถามตัวเองว่า "มีความเป็นไปได้มากน้อยเพียงใดที่ผู้อ่านจะต้องการอ่านบทความอื่นนั้นด้วย" โดยควรพิจารณาใส่ลิงก์ในจุดที่ผู้อ่านน่าจะได้ใช้งาน เช่น ในส่วนนำของบทความ, การเปิดส่วนใหม่, ในช่องของตาราง และในคำอธิบายภาพ แต่โดยทั่วไปแล้ว ให้ลิงก์เฉพาะคำคำนั้นที่ปรากฏเป็นครั้งแรกทั้งในส่วนนำและส่วนเนื้อหาของบทความ เท่านั้น
หลักทั่วไปเกี่ยวกับรูปแบบการใส่ลิงก์
- ห้ามใส่ลิงก์ในหัวข้อเรื่อง: หัวข้อของส่วนไม่ควรมีลิงก์อยู่ภายในหัวข้อโดยตรง แต่ควรใช้แม่แบบ {{บทความหลัก}} หรือ {{ดูเพิ่ม}} วางไว้ใต้หัวข้อนั้นทันทีแทน
- ลิงก์ที่ถูกบังคับ: ควรใช้ลิงก์เมื่อมีความเหมาะสม แต่พยายามอย่าบังคับให้ผู้อ่านต้องกดลิงก์นั้นเพื่อให้เข้าใจเนื้อหาของประโยค ข้อความจำเป็นต้องสื่อสารได้เข้าใจสำหรับผู้อ่านที่ไม่สามารถกดลิงก์ได้ เนื่องจากผู้ใช้บางส่วนอาจพิมพ์บทความออกมาหรืออ่านแบบออฟไลน์
- บทความเฉพาะทางเทคนิค: บทความที่มีเนื้อหาทางเทคนิคขั้นสูงอาจมีความหนาแน่นของลิงก์มากกว่าบทความทั่วไป เนื่องจากมักมีคำศัพท์เฉพาะทางที่ผู้อ่านทั่วไปไม่คุ้นเคย อย่างไรก็ตาม ห้ามใช้ลิงก์เพื่อแทนคำอธิบาย หากคำศัพท์เทคนิคนั้นสามารถอธิบายสั้น ๆ ได้ไม่กี่คำ ก็ควรอธิบายไว้ในหน้านั้นด้วย
- ลิงก์ในข้อความอ้างอิง: ควรระมัดระวังเป็นพิเศษเมื่อใส่ลิงก์ภายในข้อความอ้างอิง ให้ลิงก์เฉพาะคำที่มีความหมายตรงกับความตั้งใจของผู้เขียนข้อความอ้างอิงนั้นอย่างชัดเจน หากเป็นไปได้ ให้เลือกใส่ลิงก์ที่ข้อความนอกกรอบคำอ้างอิงแทน (อาจเป็นก่อนหน้าหรือหลังจากนั้นไม่นาน)
- หลีกเลี่ยงทะเลสีฟ้า (sea of blue): ห้ามวางลิงก์สองลิงก์ติดกันจนดูเหมือนเป็นลิงก์เดียวกัน เช่น
[[การแข่งขัน]][[หมากรุก]]ให้พิจารณาใช้ลิงก์เดียวที่เจาะจงกว่าแทน เช่น[[การแข่งขันหมากรุก]]หากทำไม่ได้ ให้พิจารณาตัดลิงก์ใดลิงก์หนึ่งออก หรือปรับแต่งโครงสร้างประโยคใหม่
- เนมสเปซอื่น: ในบทความ ห้ามลิงก์ไปยังหน้าภายนอกเนมสเปซบทความหลัก ซึ่งรวมถึงหน้าฉบับร่าง ยกเว้นในบทความที่อธิบายเกี่ยวกับตัววิกิพีเดียเองเท่านั้น
- สถานที่ทางภูมิศาสตร์: สำหรับสถานที่ทางภูมิศาสตร์ที่เขียนเรียงต่อกันโดยคั่นด้วยเครื่องหมายจุลภาคหรือเว้นวรรค เช่น อำเภอ จังหวัด หรือประเทศ ให้ลิงก์เฉพาะหน่วยย่อยที่เล็กที่สุดที่อยู่ลำดับแรกสุดเท่านั้น เช่น:
[[เนปยีดอ]] ประเทศพม่า-
[[อำเภอเมืองพิษณุโลก]] จังหวัดพิษณุโลก
ประเด็นอื่น ๆ
- ข้อความที่เป็นตัวหนาในประโยคแรกของบทความ (ซึ่งระบุชื่อบทความ) ไม่ควรมีลิงก์อยู่ภายในตัวหนานั้น
- ลิงก์ไม่ควรมีช่องว่างนำหน้าหรือต่อท้ายภายในวงเล็บเหลี่ยม เช่น ให้ใช้
[[เอเชียตะวันออกเฉียงใต้]]ไม่ใช้[[ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ]] - ห้ามเปลี่ยนสีลิงก์ด้วยโค้ดสีต่าง ๆ ซึ่งอาจทำให้ผู้อ่านแยกแยะลิงก์ออกจากข้อความปกติได้ยาก หรือเปลี่ยนสีเพื่อความสวยงามส่วนตัว
- ตรวจสอบหน้าปลายทางเสมอก่อนบันทึก เพื่อให้แน่ใจว่าลิงก์เชื่อมโยงไปยังหัวข้อที่ถูกต้องตรงตามบริบทจริง ไม่ใช่ลิงก์ไปยังหน้าคำกำกวม
การใส่ลิงก์มากเกินไปและน้อยเกินไป
ลิงก์น้อยเกินไป
บทความจะถือว่ามีลิงก์น้อยเกินไปหากคำที่ไม่ได้ทำลิงก์นั้นเป็นคำที่จำเป็นต่อการช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจบทความ โดยทั่วไป ควรสร้างลิงก์สำหรับ:
- หัวข้อ บุคคล หรือเหตุการณ์ที่มีความเชื่อมโยงและช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจบทความนี้ได้อย่างสมบูรณ์ยิ่งขึ้น
- คำศัพท์ทางเทคนิค ศัพท์เฉพาะ หรือคำแสลง (หรืออาจใช้วิธีเขียนอธิบายสั้น ๆ ควบคู่ไปด้วย)
- ชื่อเฉพาะที่คาดว่าผู้อ่านทั่วไปอาจจะไม่คุ้นเคย
- ลิงก์ภายในสามารถลิงก์ไปยังบทความที่ยังไม่มีในวิกิพีเดียภาษาไทยได้ (ลิงก์สีแดง) เพื่อเป็นการส่งเสริมให้มีการสร้างบทความใหม่ในอนาคต
ลิงก์มากเกินไป
บทความจะถือว่ามีลิงก์มากเกินไปหากมีจำนวนลิงก์ที่หนาแน่นจนเกินไป ส่งผลให้ผู้อ่านลายตาและแยกแยะลิงก์ที่จำเป็นต่อความเข้าใจได้ยาก คำและคำศัพท์ที่ผู้อ่านส่วนใหญ่เข้าใจดีอยู่แล้วในบริบทนั้น ๆ ไม่จำเป็นต้องใส่ลิงก์ เว้นแต่จะมีความเกี่ยวข้องกับหัวข้อนั้นเป็นพิเศษ
ตัวอย่างคำที่ไม่ควรใส่ลิงก์เนื่องจากจะทำให้ลิงก์มากเกินไป:
- คำศัพท์ทั่วไปในชีวิตประจำวัน: (เช่น การศึกษา, ความรุนแรง, เครื่องบิน, แม่น้ำ, แอนิเมชัน)
- อาชีพทั่วไป: (เช่น นักบัญชี, นักการเมือง, นักแสดง)
- หน่วยวัดทั่วไป: โดยเฉพาะหน่วยเกี่ยวกับเวลา อุณหภูมิ หรือความยาว
- ประเทศและภูมิศาสตร์หลัก: (เช่น ประเทศไทย, ประเทศจีน, ทวีปเอเชีย, มหาสมุทรแปซิฟิก)
- ภาษาและสัญชาติหลัก: (เช่น ภาษาไทย, ภาษาอังกฤษ, ชาวญี่ปุ่น)
- ศาสนาหลัก: (เช่น ศาสนาพุทธ, ศาสนาอิสลาม, ศาสนาคริสต์)
- หน้าเปลี่ยนทางแบบวนรอบ: ห้ามใส่ลิงก์ที่เชื่อมโยงกลับมายังหน้าเดิมที่ลิงก์นั้นตั้งอยู่ (circular redirect)
ความชัดเจนและความจำเพาะของลิงก์
- บทความที่ลิงก์ไปควรมีความสอดคล้องใกล้เคียงที่สุดกับคำที่ปรากฏเป็นป้ายชื่อลิงก์ เช่น การลิงก์ไปยังบทความเกี่ยวกับเพลงหนึ่ง ๆ ควรระบุให้ชัดเจนว่าเป็นเพลงนั้น ไม่ใช่ลิงก์คำกว้าง ๆ ที่หมายถึงเพลงทั่วไป
- ให้ลิงก์ไปยังบทความในหัวข้อที่เฉพาะเจาะจงที่สุดเท่าที่เหมาะสมกับบริบท เนื่องจากจะมีข้อมูลที่ตรงประเด็นมากกว่าการลิงก์ไปยังบทความหัวข้อกว้าง ๆ ตัวอย่างเช่น:
- เจาะจง (ควรใช้):
[[ออร์โทพีกราฟีภาษาไอซ์แลนด์]] 
ไม่เจาะจง: ออร์โทพีกราฟี[[ภาษาไอซ์แลนด์]]
ลิงก์ส่วน
หากบทความปลายทางมีส่วนที่อธิบายเกี่ยวกับหัวข้อนั้นโดยเฉพาะ การลิงก์ตรงไปยังส่วนดังกล่าวจะช่วยนำพาผู้อ่านไปยังข้อมูลที่ต้องการได้ทันที โดยใช้เครื่องหมายแฮช (#) ในโค้ด เช่น [[ชื่อบทความ#ชื่อส่วน|ข้อความที่แสดง]]
การหลีกเลี่ยงลิงก์ส่วนเสีย
ปัญหาจะเกิดขึ้นหากมีการเปลี่ยนชื่อส่วนในบทความปลายทาง เพราะจะทำให้ลิงก์ส่วนที่เชื่อมโยงมานั้นเสีย (ระบบจะนำผู้อ่านไปที่ด้านบนสุดของหน้าบทความแทน) วิธีป้องกันคือ ให้ใช้แม่แบบ {{subst:Anchor}} วางไว้ใต้หัวข้อเดิมนั้น เพื่อคงชื่อลิงก์เดิมไว้แม้หัวข้อจะถูกเปลี่ยนไปแล้วก็ตาม